Lãnh Mỹ A được phơi nắng sau khi nhuộm dung dịch trái mặc nưa
Nghề tằm tang ở Tân Châu có lịch sử lâu đời và phát triển mạnh vào đầu thế kỷ XX. Năm 1909, chính quyền Pháp lập Sở Canh nông tại đây trong bối cảnh nghề trồng dâu, nuôi tằm giữ vị trí đáng kể trong kinh tế địa phương. Thập niên 1940, Tân Châu được biết như trung tâm tơ lụa ở miền Nam, với lãnh Mỹ A là sản phẩm tiêu biểu. Trong thập niên 1950 -1960, sản phẩm này được tiêu thụ ngày càng rộng rãi và xuất sang một số thị trường lân cận ở Đông Nam Á.
Theo cách gọi của người địa phương, “lãnh” có nghĩa là “lụa”. Lãnh Mỹ A được dệt từ tơ tằm, có đặc trưng là màu sắc đen, bề mặt bóng, mềm và bền. Điểm đặc biệt của sản phẩm nằm ở kỹ thuật nhuộm bằng trái mặc nưa - một loại cây có mặt ở khu vực biên giới An Giang. Trái mặc nưa được lấy nước, cho vải sau khi dệt vào ngâm, vắt khô rồi phơi dưới nắng. Quá trình nhuộm - phơi như trên được lặp lại từ hàng chục lần đến gần một trăm lần cho mỗi tấm lãnh Mỹ A, thời gian hoàn thiện trung bình khoảng 45 ngày hoặc lâu hơn tùy thời tiết.
Do đó, phương pháp thủ công truyền thống đó đòi hỏi không chỉ sự bền bỉ, mà còn tri thức kinh nghiệm của nghệ nhân về độ đậm của dịch nhuộm, thời gian phơi và trạng thái bề mặt lãnh.. Ngoài ra, chất lượng thành phẩm còn phụ thuộc vào loại tơ, trái mặc nưa, nguồn nước, nhiệt độ…
Từ thập niên 1970, sự phổ biến của sợi tổng hợp và hàng dệt may công nghiệp khiến nghề tằm tang Tân Châu dần thu hẹp. Số gia đình còn trồng dâu, nuôi tằm, dệt vải đều giảm sút. Đến thập niên 1980, chỉ còn một ít hộ tiếp tục duy trì nghề dệt và nhuộm lãnh Mỹ A.
Tuy nhiên khoảng năm 1990, việc sản xuất lãnh Mỹ A dần phục hồi nhờ nhu cầu của ngành thiết kế thời trang và thị trường nước ngoài. Một số nhà thiết kế, khách du lịch qua tìm hiểu các tư liệu về lãnh Mỹ A đã đặt hàng, góp phần giúp một số hộ trở lại sản xuất và nâng cao yêu cầu về chất lượng sản phẩm.
Năm 2007, UBND tỉnh An Giang công nhận nghề tơ lụa Tân Châu là làng nghề truyền thống của tỉnh, đồng thời định hướng gắn bảo tồn làng nghề gắn với xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường và phát triển du lịch địa phương. Tuy nhiên, làng nghề vẫn đối mặt với những hạn chế về nguyên liệu, lao động và chi phí sản xuất, đặc biệt là cây mặc nưa tại địa phương ngày càng khan hiếm.
Hiện nay, sản phẩm lãnh Mỹ An chủ yếu được tiêu thụ ở phân khúc thủ công cao cấp, được nhiều nhà thiết kế trong và ngoài nước ưa chuộng. Tiêu biểu là nhà thiết kế Võ Việt Chung (TP. HCM) đã có trên 20 năm tâm huyết với lãnh Mỹ A, nhiều lần đưa sản phẩm này lên sàn diễn thời trang quốc tế. Cùng với áo dài và các trang phục truyền thống khác của Việt Nam, lãnh Mỹ A còn được ứng dụng trong các trang phục hiện đại, phụ kiện, sản phẩm lưu niệm, mỹ thuật…
Ngoài phát triển lãnh Mỹ A như sản phẩm thương mại, làng nghề dệt lụa Tân Châu có khả năng kết hợp với du lịch văn hóa. Việc giới thiệu quy trình dệt vải, nhuộm mặc nưa và lịch sử của làng nghề giúp gia tăng trải nghiệm của du khách khi tham quan tại địa phương./.
