Chiếu Uzu từ nghề truyền thống đến sản phẩm thương mại

Trên 30 năm hình thành và phát triển với nhiều thăng trầm, nghề dệt chiếu uzu ở khu vực biên giới tỉnh An Giang vẫn bền bỉ tồn tại và trở thành nét văn hóa đặc sắc của địa phương. Những người thợ không chỉ giữ gìn kỹ thuật dệt truyền thống, mà còn mạnh dạn đổi mới sản phẩm, gắn làng nghề với du lịch để hướng đến phát triển bền vững.

Các sản phẩm uzu Tân Phú Hưng trưng bày tại Ngày hội Du lịch, Ẩm thực Rạch Giá, An Giang lần thứ II năm 2026

Điểm đặc biệt của chiếu uzu nằm ở nguyên liệu. Sản phẩm này được dệt từ cây uzu – loại cây phát triển nhiều ở khu vực biên giới Việt Nam - Campuchia. Sợi uzu dẻo, bền, bề mặt bóng và càng sử dụng càng đẹp. Đặc tính này đã tạo nên thương hiệu riêng cho chiếu uzu, được người tiêu dùng đánh giá cao về chất lượng.

Một trong những cơ sở sản xuất chiếu uzu nổi tiếng là hộ kinh doanh Tân Phú Hương của chị Lê Thị Phương Thảo ở xã An Phú, tỉnh An Giang. Khởi đầu từ sản xuất theo truyền thống gia đình, phục vụ nhu cầu tiêu dùng tại địa phương, chị đã mạnh dạn đầu tư máy móc, cải tiến kỹ thuật nhuộm, nâng cao chất lượng sản phẩm để vươn ra các thị trường khó tính.

Bên cạnh đó, cơ sở Tân Phú Hưng đã mở ra hướng đi mới là đa dạng hóa sản phẩm. Chị Phương Thảo cho biết, nghề dệt chiếu vài năm gần đây gặp nhiều khó khăn do nguyên liệu khan hiếm, thị trường xuất hiện nhiều sản phẩm thay thế như nệm hay chiếu trúc. Do đó, để thích ứng với thị trường, chị đã sáng tạo nhiều mặt hàng thủ công mỹ nghệ từ sợi cây uzu như túi xách, nón, giỏ, dây lưng, tấm trải bàn, móc khóa… Đến nay, cơ sở đã phát triển hơn 100 dòng sản phẩm từ uzu, kết hợp với cỏ bàng, lá buông và chất liệu khác.

Không chỉ cải tiến mẫu mã, chị Phương Thảo còn ứng dụng kỹ thuật thêu vi tính, khắc laser để các sản phẩm không dừng lại ở chức năng sử dụng, mà còn trở thành quà tặng mỹ nghệ cao cấp. Nhìn chung, sản phẩm của Tân Phú Hưng vừa dụng được nguyên liệu thiên nhiên, vừa đáp ứng nhu cầu của khách hàng hiện đại, đặc biệt là khách du lịch và hướng đến thị trường xuất khẩu.

Thời gian qua, hộ kinh doanh Tân Phú Hưng tích cực quảng bá sản phẩm tại các sự kiện do Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh An Giang tổ chức tại Rạch Giá, Long Xuyên, Phú Quốc, Tịnh Biên… Chị Phương Thảo chia sẻ, nhờ tham gia các chương trình xúc tiến, cơ sở của chị thêm cơ hội tìm hiểu thị trường và nhu cầu của khách hàng, từ đó mở ra những định hướng phát triển sản phẩm mới.

Trong bối cảnh nhiều làng nghề truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, câu chuyện của nghề dệt chiếu uzu cho thấy sự thích ứng là yếu tố quan trọng để tồn tại và phát triển. Những sản phẩm từ uzu không chỉ đơn thuần là vật dụng sinh hoạt, mà còn phản ánh sự cần cù, sáng tạo và tình yêu nghề của nhiều thế hệ nông dân chân chất. Những điều đó giúp làng nghề vượt qua khó khăn, tiếp tục khẳng định giá trị trong đời sống hiện đại và góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa địa phương đến với du khách trong và ngoài nước./.