Lãnh đạo thành phố Hồ Chí Minh, các tỉnh thành ĐBSCL và quốc tế tại Lễ Công bố Báo cáo kinh tế thường niên ĐBSCL 2024
Theo báo cáo, việc thiếu hụt đầu tư đã trở thành một trong những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến “vòng xoáy đi xuống” của nền kinh tế ĐBSCL, mặc dù đây là vùng sản xuất nông nghiệp và xuất khẩu chủ lực, đóng góp hơn 50% vào giá trị thặng dư thương mại của Việt Nam. Trong khi vùng này lại có tỷ lệ vốn đầu tư thấp; tính theo bình quân đầu người, ĐBSCL đứng thứ 3 về vốn ODA, thứ 4 về đầu tư công, thứ 5 về FDI và thứ 6 về đầu tư tư nhân trong nước. Đầu tư tư nhân cũng tăng trưởng chậm; đáng chú ý, FDI năm 2023 chỉ chiếm 2% tổng vốn FDI cả nước, phần lớn tập trung ở Long An, trong khi các tỉnh còn lại gần như vắng bóng nhà đầu tư nước ngoài... Báo cáo cũng chỉ ra những rào cản chính đối với huy động đầu tư vào ĐBSCL gồm 4 nhóm: Hạ tầng giao thông và logistics yếu kém; thiếu hụt lao động có tay nghề; rủi ro từ biến đổi khí hậu và môi trường kinh doanh chưa đủ thuận lợi.
Báo cáo cũng nêu ra các định hướng và giải pháp huy động đầu tư cho vùng, như: Đưa chuyển đổi số thành trọng tâm của chiến lược đầu tư và phát triển; tái cơ cấu phân bổ đầu tư công theo hướng ưu tiên hạ tầng giao thông và viễn thông, logistics và chuyển đổi số. Đồng thời, đẩy mạnh giải ngân các dự án trọng điểm như cao tốc Cần Thơ - Cà Mau, Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng và hệ thống logistics nông sản. Tạo môi trường thuận lợi thu hút đầu tư tư nhân và FDI; phát triển mô hình hợp tác công - tư (PPP). Đồng thời, xây dựng mô hình nông thôn sinh thái và đô thị xanh để nâng cao chất lượng sống, thu hút nhân tài về ĐBSCL.
Tại lễ công bố, các đại biểu tán thành với báo cáo, đồng thời chỉ ra thêm nhiều “nghịch lý” của vùng. Theo Chủ tịch UBND tỉnh Hậu Giang Trần Văn Huyến, ĐBSCL là vùng đất trù phú - trung tâm nông nghiệp, thủy sản lớn nhất cả nước nhưng nghịch lý là đóng góp GRDP của vùng chỉ khoảng 13% GDP cả nước. Điều này cho thấy tiềm năng rất lớn của vùng chưa được khai thác hiệu quả. Người đứng đầu chính quyền tỉnh Hậu Giang còn cho rằng, thách thức của vùng ĐBSCL không chỉ nằm ở vốn mà còn là tổng hợp của nhiều yếu tố: Hạ tầng giao thông liên vùng yếu; chi phí logistics cao; thiếu hụt lao động chất lượng cao; di cư lao động rất lớn. “Nếu có thể tháo gỡ các điểm nghẽn trên, vùng có thể trở thành cực tăng trưởng mới, thậm chí là vùng kiểu mẫu về phát triển nông nghiệp sinh thái, công nghiệp chế biến hiện đại và kinh tế tuần hoàn”, ông Huyến nói.
Trong khi đó, cố vấn kinh tế của UNDP (Chương trình phát triển của Liên hợp quốc) - Jonathan London khẳng định, báo cáo cho thấy có những dấu hiệu tiến triển rõ ràng của vùng ĐBSCL: Tăng trưởng kinh tế cao hơn mức trung bình của cả nước; thặng dư thương mại chiếm hơn một nửa cả nước và sự tăng trưởng mãnh mẽ của ngành công nghiệp và tài chính… Tuy nhiên, về cấu trúc nền kinh tế của khu vực vẫn bị chi phối bởi nền nông nghiệp; đầu tư tư nhân và FDI thấp; kỹ năng của lực lượng lao động và năng suất lao động tiếp tục tụt hậu; tác động của biến đổi khí hậu, đặc biệt là tình trạng xâm nhập mặn đang ngày càng gây tổn hại đến sinh kế khiến nhiều người trẻ vẫn đang rời đi, tìm kiếm cơ hội ở nơi khác... “Thời gian tới UNDP cam kết tiếp tục hợp tác với các tỉnh ĐBSCL về thích ứng với khí hậu, tiếp cận tài chính và lập kế hoạch dài hạn; hỗ trợ cho các hoạt động liên kết vùng và áp dụng thông lệ tốt của quốc tế để giải quyết các thách thức tại địa phương, bao gồm xây dựng khả năng phục hồi trước tác động của biến đổi khí hậu cho các cộng đồng dễ bị tổn thương”, ông Jonathan London cam kết./.
